czytaj więcej

"Lotna" w Zegrzu - foto i text: Mirosław Pakuła Zdjęcia pochodzą z prapremiery filmu w Oficerskiej Szkole Łączności w Zegrzu w dniu 12.09.1959 r. - kronika OSŁ 1959.

Mało znanym epizodem z historii Zegrza jest realizacja w tej miejscowości w 1959 r. filmu Andrzeja Wajdy "Lotna". Mieszkańcy Zegrza i pracownicy jednostki wojskowej pamiętają okres kręcenia filmu i samego Wajdę. W kronice Oficerskiej Szkoły Łączności znajduje się wzmianka na ten temat i ciekawe zdjęcia. W 1959 r. Andrzeja Wajda miał zaledwie 33 lata i był młodym, obiecującym, ale już znanym reżyserem. Miał za sobą realizację tak znaczących filmów jak: "Pokolenie" (1954), "Kanał" (1957) oraz "Popiół i diament" (1958).Akcja "Lotnej", którą sam reżyser ocenia za film niezbyt udany, toczy się we wrześniu 1939 roku. Piękny arabski koń  z magnackiej stadniny, tytułowa Lotna, dostaje się przypadkowo w posiadanie rotmistrza, dowódcy szwadronu i staje się natychmiast przedmiotem pożądania innych: porucznika, podchorążego i wreszcie szefa szwadronu. Na pięknym, ale pechowym koniu giną kolejni jego właściciele. Na koniec filmu klacz łamie nogę i zostaje dobita przez porucznika. Tak kończy się film i zamyka ostatni rozdział historii jazdy polskiej.Autorem scenariusza był Wojciech Żukrowski, a główne role grali: Jerzy Pichelski, Adam Pawlikowski, Jerzy Moes, Mieczysław Łoza i Bożena Kurowska. Na krótko w filmie pojawili się także Roman Polański, Wiesław Gołas i Marian Łącz.

Foto: Prapremiera filmu w Zegrzu. Za stołem w środku siedzą aktorzy Andrzej Moes i Bożena Kurowska.	Foto: Prapremiera filmu w Zegrzu. W środku reżyser Andrzej Wajda, po jego prawej stronie autor scenariusza Wojciech Żukrowski.

Większość zdjęć do "Lotnej" kręcono na zegrzyńskim poligonie w Skubiance. Dobrze rozpoznawalne są jego fragmenty, mimo że przez prawie pięćdziesiąt lat na piaskach porosły już drzewa i krzewy. W kadrach z filmu widać także rozlewiska Narwi oraz fosę i wyłożoną kamieniami przeciwskarpę  Umocnienia Dużego Twierdzy Zegrze. Część zdjęć kręcono na polach koło Zegrzynka oraz w dworku Szaniawskiego,  którego wnętrza i elewacja frontowa są bardzo dobrze widoczne w filmie. Na potrzeby filmu wynajęto zagrodę we wsi Skubianka. To właśnie tam odbywa się scena z księdzem jeżdżącym na klaczy.Ekipa filmowa bazowała w Oficerskiej Szkole Łączności w Zegrzu. Ponad dwieście koni było trzymanych na terenie Umocnienia Małego Twierdzy Zegrze, a piętnaście czołgów T-34 obudowanych dyktą tak, aby przypominały niemieckie, stało na terenie parku sprzętu technicznego jednostki wojskowej. W realizacji filmu jako statyści brali udział podchorążowie z Zegrza.Długoletni żołnierz zawodowy jednostki w Zegrzu Jan Popielak, który był wówczas magazynierem uzbrojenia, wspomina Wajdę jako bardzo  pracowitego i ambitnego człowieka. Podobno pracował on dniem, i nocą. Osobiście też pobierał od pana Popielaka  wyposażenie dla ułanów: torby, pasy, ładownice.W czasie kręcenia filmu zdarzył się tragiczny wypadek. Żołnierze - czołgiści pojechali w pewną niedzielę do Serocka swoim wozem bojowym i za Borową Górą przy wyprzedzaniu wozu konnego zjechali na lewą stronę drogi. Na poboczu uderzyli w drzewo, które się złamało, a następnie uderzyło i zabiło żołnierza siedzącego w luku czołgu.Do  końca filmu nie dotrwała też klacz, która w czasie jednej z szarż została ugodzona lancą  ułańską, stąd musiała zastąpić ją dublerka.Prapremiera filmu odbyła się w kinie Oficerskiej Szkoły Łączności w Zegrzu 12 września 1959 r. Uczestniczyli w niej: Wajda, Żukrowski, Kurowska i Moes. Po projekcji odbyło się spotkanie z twórcami przy lampce wina.